Lap! Verkouden.

Lap! Verkouden.

De herfst en de winter door met Ravintsara essentiële olie

De eerste herfstdagen brengen regenbuien en stevige wind. ’s Ochtends en ’s avonds slaat de eerste koude toe. En daarmee hebben ook de eerste verkoudheden ons te pakken. Neus, keel, oor en longen krijgen het voortaan hard te verduren. Op het podium van de herfst- en winteroliën pronkt één aromatisch plantextract dat weer en wind doorstaat: Ravintsara essentiële olie.

In dit artikel beschrijf ik de cutane toepassing (op de huid) en verstuiving van aromatische plantextracten. Andere toedieningswijzen (waaronder oraal en sublinguaal) sluit ik expliciet uit. Hoewel de meeste essentiële oliën als voedingssupplement op de markt worden gebracht (België) en dus in principe geschikt zijn voor inname, beschouw ik het therapeutisch gebruik ervan via orale en sublinguale toediening als het vakdomein van apotheker en arts. Zet je je eerste stappen in de aromatherapie, lees dan de voorzorgsmaatregelen. Vermijd ten allen tijde contact van essentiële oliën met de ogen en gevoelige huidzones. Bij twijfel, raadpleeg een apotheker of arts.

Kamo no Ōkusu (Grand Cinnamomum camphora tree of Kamo), in Kamo hachiman shrine, Aira city, Kagoshima, Japan.

De verkoudheid

Moet het nog gezegd zijn? Een verkoudheid is een virale infectie die gepaard gaat met de ontsteking van het slijmvlies van de bovenste luchtwegen. Een virus, geen bacterie. Antibiotica helpen je dus niet verder.

Wat helpt je dan wel van je snotneus vanaf? Lynda Ware schreef het neer op de befaamde Cochrane website. Cochrane is het mekka van evidence based onderzoek en heeft het vooral voor systematische reviews. Honing, vitamine D en Echinacea lijken te scoren, preventief en/of curatief.

Het leeuwendeel van planten die doorheen eeuwen en culturen gekend zijn voor een helende werking werd op heden echter nog niet of onvoldoende onderzocht. In dit artikel ontdek je een aromatisch plantextract (preciezer: een aromatisch boomextract): de essentiële olie van het blad van de Kamferboom.

De oliën van de Kamferboom

Ravintsara essentiële olie (EO) wordt gewonnen door distillatie van het blad van Cinnamomum camphora of Kamferboom, een boom uit de Lauraceae familie (Laurierfamilie). Het Cinnamomum geslacht levert de wellicht beter gekende oliën van Kaneel. De Kamferboom is afkomstig uit China, Taïwan (voorheen Formosa) en Japan. De Japanse benamingen van twee variëteiten van de kamferboom zijn de kamfer-rijke Hon-Sho en de linalool-rijke Ho-Sho (Frizzo, et al., 2000).

De benaming kamfer wordt ook gebruikt voor een andere boom en bijhorende essentiële olie. Met de Engelse benaming Borneo camphor wordt een essentiële olie bedoeld van Dryobalanops aromatica, een boom uit de familie Dipterocarpaceae (plankwortelbomen) (Tisserand & Young, 2014, p. 227).

Zowat alle delen van de kamferboom bevatten aromatische bestanddelen: blad, vrucht, tak, stam en wortel. De voornaamste stoffen (via extractie met aceton) zijn kamfer (het keton), 1,8-cineool, citronellol, sabineen, alfa-pineen en safrol (Stubbs, Specht, & Brushett, 2004).

Gefractioneerde distillatie van delen van de boom levert verschillende oliën: van White camphor, de lichtste fractie, over Yellow camphor en Brown (of red) camphor tot Blue camphor, de zwaarste fractie. Yellow camphor en Brown (of red) camphor bevatten een hoge concentratie safrol, een mogelijk kankerverwekkende ether, waardoor therapeutisch gebruik ervan wordt afgeraden (Tisserand & Young, 2014, p. 627). Deze fracties bevatten zowel vluchtige aromatische als niet-vluchtige bestanddelen en worden dus niet als essentiële oliën beschouwd.

De kamferboom kent een aantal chemotypes: 1,8-cineool, linalool, borneol, kamfer, nerolidol en safrol (Tisserand & Young, 2014, p. 228). Twee essentiële oliën van de Kamferboom worden courant ingezet in de toepassingen van de aromatherapie:

  1. Ravintsara EO (Cinnamomum camphora CT cineool, blad), bekomen door stoomdistillatie van het blad van de Kamferboom uit Madagaskar. Niet verwarren met (Aromatische) Ravensara EO (Ravensara anisata, blad). Tisserand gebruikt de Engelstalige benaming Ho leaf (cineole CT), met synoniemen Ravintsara voor de olie uit Madagascar en Yu-sho voor de olie uit China (Tisserand & Young, 2014, p. 303).
  2. Hô-hout EO (Cinnamomum camphora CT linalool, hout), bekomen door stoomdistillatie van het hout van de Kamferboom uit China.

Ravintsara EO

De olie bevat (#OF17482):

  • monoterpenen: sabineen (14,49%), alfa-pineen (5,07%) en bèta-pineen (3,56%)
  • monoterpeenalcoholen: alfa-terpineol (7,96%)
  • terpeenoxiden: 1,8-cineool (eucalyptol) (54,93%)

De olie is vooral gekend voor haar antivirale en immunomodulerende werking.

Aan de slag!

Koop een flesje 10 ml Ravintsara EO bij je apotheker of voedingswinkel.

Om jezelf alle kansen te geven op een kwaliteitsvol product kies je een olie waarvan de verpakking de volgende informatie bevat:

  • De vermelding “Essentiële olie”
  • De Nederlandstalige naam van de olie: Ravintsara (opgelet! niet: Ravensara)
  • De botanische (Latijnse) naam van de plant + het chemotype (CT): Cinnamomum camphora CT cineool (opgelet! niet: CT linalool)
  • Het gebruikte plantdeel: blad (opgelet! niet: hout)
  • De vermelding “Voedingssupplement”
  • Het lotnummer
  • Het land van oorsprong: Madagaskar
  • Het volume (10 ml …) en de houdbaarheidsdatum zijn voor voedingssupplementen verplichte vermeldingen

Ravintsara EO is beschikbaar uit biologische teelt. Indien gewenst kan je dus uitkijken naar vermeldingen of labels, zoals “Biologisch”.

Geen Ravintsara EO in huis?

Vervang Ravintsara EO door:

  • Rozemarijn CT cineool EO (Rosmarinus officinalis CT cineool, bloeiende top) (opgelet: bevat kamfer)
  • Eucalyptus radiata EO (Eucalyptus radiata subsp. radiata, blad)

Cutane toepassing

Je kan Ravintsara EO puur gebruiken, rechtstreeks op de huid (lees de voorzorgsmaatregelen), of je kan het extract verdunnen in een plantaardige olie (PO).

Puur

Breng 1 druppel aan op de binnenkant van één of beide pols(en); wrijf beide polsen tegen mekaar aan; sluit beide handen over de neus en adem een paar keer diep in en uit.

Verdund

Meng in je handpalm:

  • Zoete amandel PO (Prunus dulcis of P. amygdalus) of Abrikoos PO (Abrikozenpitolie) (Prunus armeniaca) of een andere plantaardige olie naar keuze: 2 druppels
  • Ravintsara EO (Cinnamomum camphora CT cineool, blad): 2 tot 3 druppels

Heb je het niet met het vette aspect van de meeste plantaardige oliën, kies dan voor Jojoba (was) (Simmondsia chinensis). Jojoba is een was, gewonnen uit de zaden van Simmondsia chinensis, een 1 tot 2 meter hoge struik met kleine groen-gele bloemen, afkomstig uit het zuidwesten van Noord-Amerika. De olie is vloeibaar vanaf 14° C. De olie laat geen vette schijn achter op de huid, waardoor ze uitermate geschikt is voor toepassing op het gelaat.

Kies je toch liever voor een niet-vette gel (Aloë vera, Carbomer, Carbopol …), dan zal je de concentratie aan essentiële olie moeten beperken (12% is een courante maximumgrens):

  • Een nootje Aloë vera (Aloe vera)
  • Ravintsara EO (Cinnamomum camphora CT cineool, blad): 1 druppel

Opgelet! Het gel-achtige vruchtvlees in de Aloë vera bladeren bevat veel water. Essentiële oliën zijn daardoor niet mengbaar met de meeste Aloë vera “gels”. Kies een Alöe vera “gelly” waaraan een (chemisch) verdikkingsmiddel is toegevoegd, zodat de gelly kan mengen met lipofiele essentiële oliën.

Breng het mengsel aan ter hoogte van de sinusholten onder en boven de oogkassen. Vermijd ten allen tijde contact van het mengsel met de ogen en de slijmvliezen van de neus.

Herhaal 3 tot 5 maal daags.

Verstuiving

Verstuiving van aromatische extracten is een praktische en eenvoudige manier om aromatische extracten in te zetten.

Gebruik een klassieke of ultrasone verstuiver. De klassiek verstuiver herken je aan de glazen kolf en vereist geen water; de ultrasone verstuiver vernevelt water. Beide types verstuiver sluit je aan op een stopcontact of gebruiken batterijen.

Voeg 3 tot 5 druppels van het extract toe aan het water van je ultrasone verstuiver. Verstuif gedurende 30 minuten of 1 uur naar keuze en herhaal 2 tot 3 maal daags, of eenmalig voor het slapengaan. Vermijd verstuiving tijdens de slaap.

Voorzorgen

Gebruik geen extracten die terpeenoxiden (1,8-cineool) in hoge concentratie bevatten bij zwangerschap, borstvoeding, baby’s tot 30 maanden en bij neurologische aandoeningen, evenals bij mensen met een convulsieve of epileptische familiale voorgeschiedenis. Vervang Ravintsara EO, Eucalyptus globulus EO en Eucalyptus radiata EO door Mandravasarotra of Saro EO (Cinnamosma fragrans, blad) (1,8-cineool: 42,28%, #OF10651).

Literatuur

In dit artikel verwijs ik naar biochemische analyses. Een lotnummer (bijvoorbeeld: #OF22303) verwijst naar analysefiches van Pranarôm International. Verder citeer ik ook cijfermateriaal van biochemische analyses uit Tisserand en Young’s Essential Oil Safety (Tisserand & Young, 2014).

Baudoux, D. (2017). Aromathérapie – 100 huiles essentielles. Malakoff: Dunod.

Frizzo, C. D., Santos, A. C., Paroul, N., Serafini, L. A., Dellacassa, E., & Lorenzo, D. (2000, 1). Essential Oils of Camphor Tree (Cinnamomum camphora Nees & Eberm) Cultivated in Southern Brazil. Brazilian Archives of Biology and Technology, 43(3).

Stubbs, B., Specht, A., & Brushett, D. (2004, 3). The Essential Oil of Cinnamomum camphora (L.) Nees and Eberm.—Variation in Oil Composition Throughout the Tree in Two Chemotypes from Eastern Australia. Journal of Essential Oil Research, 16(3), 200-205.

Tisserand, R., & Young, R. (2014). Essential Oil Safety (2 ed.). Churchill Livingstone.

Lees ook: “De boekenkast van de professional” en ontdek een selectie boeken en blogs over essentiële oliën en aromatherapie.

Foto (c) Tam0031 [CC BY-SA 3.0]

  • Disclaimer

    De artikels in de rubriek “Initiatie” zijn bedoeld voor toepassing in familiale kring. Het therapeutisch of medisch gebruik van de aromatherapie en de fytotherapie, op advies of voorschrift van gezondheidsprofessionals, is in deze context expliciet uitgesloten.